|
|
|
Özellikle
gümüş işlemeciliği (Telkâri) yaygındır. İnce, yorucu el işçiliğiyle, zarafetiyle
tanınan gümüş işlemeciliği benimsenmekte, gittikçe yaygınlaşmaktadır.
Gümüş işleme sanatı Beypazarı'na ahilik yoluyla kazandırılmıştır. Ahilik
13. yy. da Anadolu'da görülmeye başlanan esnaf ve sanatkarlar birliklerine
verilen addır. Beypazarı halkı bu sanatı bir iş olarak kabul etmiş ve
zaman içinde geliştirmişlerdir.
Tarih
boyunca önemli ticaret yolları üzerinde bir Pazar niteliği taşıyan bölgede
herhangi bir gümüş madeni yoktur. Eskiden olduğu gibi bugün de gümüş
başka illerden getirilir. Daha çok süs eşyaları ve takıların yapıldığı
gözlemlenmektedir. Külçe halinde getirilen gümüş birçok safhalardan
geçirilerek işlenir. Kullanılan teknik "Telkâri" dir. Eritilip
tel haline getirilen gümüş, haddeden geçirilerek inceltilir. Hemen hemen
saf halde olduğu için kolayca bükülür. Sanatkar, ufak el aletleri kullanarak
telleri istediği şekilde keser ve kıvırır. Parçaları birbirine gümüş
kaynak kullanarak kaynatır ve eserini, ortaya
çıkarır.
Bugün ilçede planlı güzel bir çarşı içinde gümüş, ustaları bir araya
toplanmış ve usta, çırak ilişkisiyle bu sanatın geliştirilmesine imkan
sağlanmıştır. Büyük bir sabır, el emeği göz nuru, dikkat ve özenli işçilik
gerektiren bu teknik, eski ve yeninin sentezi olarak devam ettirilmektedir.
Pazarlama ve turistik satım gücünün artması da üretimin eskiye oranla
daha da çoğalmasına imkan sağlamıştır.
Yurdumuzda
yok olmaya yüz tutmuş sanat kollarımızın canlandırılmasında Beypazarı'nın
örnek olmasını, Beypazar'ların artmasını diliyoruz.
İlçe
el sanatları bakımından çok zengindir. Bazı el sanatları da yok olmak
üzeredir. Örneğin; Bez ve kilim dokumacılığı, semercilik, Sim-sırma işlemeciliği,
saraçlar gibi. İki dokuma tezgahı kalmıştır. Dokuma olarak Bürgü denilen
kadın baş örtüsü dokunmaktadır. Halk Eğitim Merkezi'nde açılan kurslarda
sim-sırma işlemeciliği canlandırılmaya çalışılmaktadır. Tarihi Telkâri
gümüş işlemeciliğinde mutfak eşyaları (güğüm, ibrik, yemek kapları), Demircilik
el işlerinde de çapa, keser, balta, bıçak, orak, tırpan, saban demiri,
tasma, maşa, kürek, kapan, soba, mangal gibi eşyalar yapılmaktadır. Kaybolmaya
yüz tutan telkâri isçiliğinin yurt dışında da tanıtım çalışmaları başlamıştır.
Telkâri sanatı yakın gelecekte önemli bir döviz kaynağı olacaktır.
Telkâri ince telden takı süslemeciliğidir. Tel ne kadar ince olursa takının
değeri de o kadar artmaktadır. Hammaddesi altın ve gümüştür. Altın pahalı
olduğundan genellikle gümüş kullanılır. Gümüş takı çeşitleri; kemer, kolye,
iğne, başlık ve tılsım olarak sıralanabilir. Telkârideki motifler, tabiatın
Türk-İslam düşüncesi ile yorumlanışını ve Türk zevkini aksettirir.
Beypazarı'nın takıda sembolü "tılsım" dır. Tılsım, giremesinin
etrafı gümüşle süslenir, kolye olarak takılır.
|