Coğrafi olarak Beypazarı ilçesi Ankara İlinin 100 km. Kuzeybatısında olup, Ayaş-Güdül-Çamlıdere-Kıbrıscık-Seben-Nallıhan-Mihalıçcık ve Polatlı ilçeleri ile komşudur. Yüzölçümü ise 1868 km2. rakım 675 m.dir.
İlçe arazi yapısı bakımından üç bölgeye ayrılabilir:

1- Kuzey Bölgesi:
Engebeli bir yapıya sahip olan bu bölgede rakım 1500-2000 metreyi bulur. Doğuda Süveri Çayı. Batıda Alağa Çayı arasında kalan ve Köroğlu Dağları'nın güney kolları üzerinde yer alan orman içi ve orman kıyısı köylerimiz bu bölge içerisinde kalmakladır, Arazi kullanımı orman, sera. fundalık, çalılık ve sınırlı tarım arazisi şeklindedir.

2- Merkez Bölgesi:
Doğuda Güdül ve Ayaş İlçeleri hududu ile Sakarya Nehrine kadar uzanan Kirmir Vadisi, Batıda Nallıhan İlçesi ve kuzey bölgesi hudutları içinde kalan bu bölgenin ortalama rakımı 675 metre olup, arazi kullanımı tarım ve mera şeklindedir.

3- Güney Bölgesi :
Kirmir Çayı ve Sakarya Nehri arasında kalan geniş bir plato üzerine yayılmış olan bu bölge, arazisi dalgalı, rakım 1000- 1100 metreye çıkmakladır. Arazi kullanımı tarım ve mera şeklindedir. Genel olarak engebeli olan ilçe toprakları güney kısmı Polatlı'ya doğru ovalıktır.

Su Kaynakları

Akarsuları

Türkiye'de akarsu rejimine uygun olup sel rejimi gösterir. Yağışlı zamanlarda dereler, çaylar coşar, taşar; yazın suları pek çok azalır. Yalnız Kirmir Çayı'nın kaynağı Kuzey Anadolu dağlarının son silsilerinden olan Işık Dağı'ndan çıktığından yazın suyu azalırsa da öteki çaylara nispeten daha bol suludur. İlçe dahilinde görülen başlıca akarsular şunlardır: Kirmir, İlhan, Aladağ, Süveri ve Inözü çaylarıdır.

Kirmir Çayı
Kızılcahamam bölgesinden gelen Kirmir Çayı Beypazarı ilçesi dahilinde Süveri ve İlhan çayları ile ilçe merkezinden geçen İnözü Çayı'nı aldıktan sonra Sakarya'ya, Beypazarı'na bağlı Veliağa Çiftliği ve Mihalıçcık'ın Uşakbükü köyü önünde karışır. Güney yönünde Ankara suyu, Porsuk suyu ile birleşerek Sakarya ismini ilçemiz sınırları içinde alır.
Sakarya'nın bir kolu olup, kaynağı Isık Dağı'ndan çıkar. Kirmir yaz aylarında Sakarya ile birleşeceği yerlerde dahi 3 m. genişliğinde 30 cm. derinliğinde akar. Bu çaya Süveri ve Ayaş'tan geçen bir dere ile birleşen İlhan Çayı da karışır.
Kirmir Çayı baharda karların erimesi ile suları pek çoğalır. Suların bolluğu kışın da devam eder. Bu aylarda geçit vermez. Yazın ise suyu çok azalır. Kirmir çayında bağ ve bahçelerin sulanmasında setler yapılarak, harklar ve motopomplar vasıtasıyla çeltik tarlaları, bostanlar, sebzeler ve diğer hububatlar sulanır.

Süveri Çayı
Bu çay ilçenin Karaşar Bucağı bölgesinden doğar. Karaşar dağlarından doğan Dikenli deresi ve Saray köyünden gelen Saray Deresi, Dereli Köyü'nün 500 metre üstünde birleşerek Süveri Çayı adını alır. Kirmir çayına akar. Geçtiği yerlerde bağ, bahçe ve tarlaları sular. Çevresinde çeltik tarımı da yapılır.

Aladağ Çayı
Bolu ilinde bulunan Aladağ'dan çıkar. Bazı yerlerde çeşitli dere çayları alarak büyür. Nallıhan ve Beypazarı arasında bazı yerlerde doğal sınır görevini yapar. İki kıyısında uzanan geniş bağ, bahçe ve bilhassa çeltik tarlalarını sular. Asgari su sarfiyatı saniyede 2,5 m3. tür. Davutoğulları köyü altında Sarıyar Barajı gölüne karışır.

İnözü Çayı
Uşakgöl köyü eteklerinden doğar. Çevresinden birkaç küçük dere karışır. Dar ve dik İnözü Vadisi'nden, Beypazarı kasabasının içinden geçtikten sonra Kirmir çayına karışır. Etrafında bağ, bahçe, bostan ve tarlalar vardır. Kasabaya ayrıca bir güzellik verir. Yaz aylarında suyu çok azalır.

İlhan Çayı
Bu çay, Kızılcahamam ilçesine bağlı Çırpan Köyü yakınlarından doğar. İlçe sınırları içinde doğudan Pınarkaya (Şeylek) ve Başbereket Sularını, Dastarlı Boğazı'nı geçtikten sonra da, kuzeyden Çukurören Suyu'nu alarak İlhan Köyü topraklarına ulaşır. Doğudan Ilıca Suyu'nu ve Güneyce'nin ilerisinde de Ayaş Çayı'nı alır. Bu çayları aldıktan sonra akıntısını Güneybatı'ya yönelten çay Gömleksiz Köprü yakınlarında Kirmir Suyu'na karışır, İlhan Çayı çıktığı yerden Kirmir'e karıştığı yere kadar 55 km. yi bulur. Suyu tamamıyla kesilmezse de yaz aylarında bir hayli azalır.

Bitki Örtüsü

Beypazarı İlçesi, orman bakımından diğer komşu ilçelere nazaran zengin ve 1/5'i ormanlarla kaplı olmasına rağmen, geri kalan kısmı boz kır bitkileri ile örtülüdür.
İlçe merkezinde Orman İşletmesi Müdürlüğü yıllardır faal durumdadır. Bu işletmeye Güdül, Nallıhan ve Ayaş İlçeleri orman teşkilatları da bağlıdır. İşletme orman ürünlerinden çok iyi gelir sağlamaktadır. Kasabanın kuzey tarafları Karaşar Bucağı, Dağsalı ve Tepel'ler ardında bulunan köyler nispeten ormanlık sayılır. Bilhassa Eğriova, Tepel, Karagöl ve Tekke Dağları oldukça ormanlıktır. Maalesef son yıllarda kesimin çok fazla olması ve yangınlar dolaylıyla ormanlar gittikçe azalmaktadır. Buna karşılık Orman İşletmesi ormanlara yeni fidan dikmeye ve onları ıslah etme çalışmasına devam etmektedir. Ormanlarda sarıçam, meşe, köknar ve ardıç bulunmaktadır. Kuzyden güneye indikçe bitki örtüsü seyrekleşir. Kasabanın hemen yukarısı çıplak sayılır. Bilhassa kasaba merkezinin çoğu, Kırbaş Bucağı ve Uruş Bucağı'nın bir kısmı bozkır bitkileri ile örtülüdür. Anadolu ikliminin tipik özelliği buralarda kendisini gösterdiğinden daha ziyade su kaybını önlemek için tüylü dikenli ve az yapraklı bitkiler yetişir. Dere ve çay kenarları söğüt, kavak ve çeşitli meyve ağaçları ile örtülüdür, ilkbaharda bozkırlar renk renk çiçeklerle bezenir. Bilhassa yavşan otları, güzel kokulu kekikler ve top şeklinde gevenler her yerde görülür. Bu mevsimde dağlar olduğu kadar Kirmir Çayı kenarındaki ovalarda da doğal manzaralar çok güzel olur. Son yıllarda makineli tarım dolayısıyla bozkırların çoğu sürülmektedir. Kasabanın dağlık bölgelerinde ve su kenarlarında her çeşit av hayvanları yetişir. Gerek kasabada bulunan avcılar ve gerekse dışarıdan gelen avcılar av mevsiminde çeşitli hayvanları avlarlar.

JEOFİZİK YAPI

Beypazarı’nın kuzeyi dağlık olup kaynağını bu dağlardan alan İnözü deresi , güneyde Kirmir Çayı ‘na karışır. Orta bölümü çukur bir alan olup , buradaki düzlükler yer yer daralıp genişler . genişleyen düzlükler ova görünümünü alır. En önemli ova Seren ovasıdır ve güney bölümü üzerinde çok yüksek olmayan tepelerin bulunduğu plato durumundadır. Bu alan vadilerle parçalanmıştır.

Dağlar

Bu kısım , Işık – Aladağ – Köroğlu ana kütlesinden ayrılan ve bir elin parmakları gibi İç Anadolu’ya doğru yükseltisi azalarak ilerleyip yelpaze şeklinde ilçe merkezine kadar uzanır. Dağlık alanın yükseltisi 900 – 1345 m arasındadır. Başlıca tepeler ; 1330 – 1345 m . deki Kartak Tepeleri , Dedekaşı tepesi ( 1241m ), Dikmen Tepesi , Ahmetlerkaşı Tepesi ‘dir ( 1150 m ). Kaynaklarını kuzeyden alan akarsular bu kısımda kertik vadiler oluşturmuştur. Dağlık alan genel itibariyle Miyosene ait kil, kalker, konglomera,marn, breş, anglomera, tüf, tüfit ve bazalttan oluşur.

Platolar

Beypazarı , kuzey kısım hariç platoluk bir görünüm arz eder. Bu kısımda dik yamaçlı , irili ufaklı tepeler de yer almaktadır. . Bu kısımda dik yamaçlı , irili ufaklı tepeler de yer almaktadır. Bu kısımda dik yamaçlı , irili ufaklı tepeler yer almaktadır. Arazi tektonik hareketler
derinleştirmiş ve sahayı yarmıştır. Bu alan , 500-900 m.ler arasında yer alıp , kuzey kısmı miyosene ait tüfit ,marn,kil,çakmaktaşı ;pliyosene ait kalker , marn , jips; pleistosene ait çakıl taşı ve gre ihtiva eder. Ayrıca doğu-batı doğrultusunda 32 km uzunluğunda Beypazarı fleksürü de bu kısımdadır. Batıda Zaviye Deresi ,ortada İnözü Deresi , doğuda Karakuyu Çayı ve kolları ile parçalanmıştır. İnözü Deresi ,Beypazarı ilçe merkezi yakınlarında platoluk alanda bir boğaz kazmıştır .

Vadiler

Bölgede vadi şebekesi oldukça sıktır. Batıda Zaviye Deresi , ortada İnözü Deresi, doğuda Karakuyu Çayı ve bunların kolları başlıca vadileri oluşturur. İnözü Deresi’nin aşağı çığırındaki tabanlı ve boğaz vadi hariç diğer vadiler kertiktir. Akarsular genel olarak kuzeyden taşıdıkları malzemeyi güneydeki alçak kısımlara doğru aktarmışlardır. Akarsular kar – yağmur rejimli olup kışın ve ilkbaharda debisi yükselir, yazın ise düşer.

JEOLOJİ VE HİDROLOJİ

Paleozoikte bir jeosenklinal içerisinde bulunan yöredeki tortul kayaçların büyük kısmı metamorfizmaya uğramıştır. Burası Hersinyen Orojeneji ile kıvrılmış ,Alp Orojenezi ile metamorfik kayaçlar üzerinde kratojen ( kırılgan ) şekil değişikliği meydana gelmiştir. Üst jura ‘dan itibaren uzun zaman deniz altında kalan arazide kalker birikimi olmuştur. Alt Kretase sonunda su üstüne çıkmış , Üst Kretase’de tekrar suların istilasına uğramış ve bir deniz halini almıştır. Bölge Lranien Orojenezi ile su üstüne çıkmıştır. Bunu takiben oluşan çukurlarda göllenme başlamıştır. Eosende tekrar sular altında kalmıştır. Daha sonra Eosendeki Prenen Orojenezi ile su yüzüne çıkmıştır. 3.zamanda yükselmiş , 4. Zamanda bugünkü şeklini almıştır.

Miyosene ait kayaçlar , yörede en fazla yeri kaplar . Başören Köyü civarında çakıl taşı , gre , marn , bitümlü şist ve tüfit ; Sopçaalan Köyü civarında çakmaktaşı , Kartak ve Erenler Tepe civarında volkanik breş , anglomera , tüf ve bazalt kayaçları görülür.

Pliyosene ait , Tekke Köyü civarında gre ve şist; Acıköy civarında kireçtaşı , marn ve jips gibi kayaçlar görülmektedir.

Pleistosene ait kayaçlar ; Ayvaşık ve Provakaşı Tepe civarında gevşek tutturulmuş çakıl taşı ve grelerdir.

Alüvyona ait kayaçlar , İnözü Deresi boyunca uzanan yamaç molozu ve teras çakıllarıdır.

Deprem Durumu

Beypazarı , 3 . derece deprem bölgesindedir.

Yeraltı Suları

En önemlisi Karakoca maden suyudur. Riyolitler içerisinden çıkmakta olup,2 l/s debisi vardır. Mağmatik kökenli olan su , renksiz , berrak , kokusuz, tortusuz, gazlı olup , magnezyum ve sülfat içerir.

Yeraltı suları , çok derinde olmayıp ,açılan kuyularda motopomplarla çevredeki tarım arazilerinin sulanmasında kullanılmaktadır. Yörede 1.2 x 106 m3 / yıl yer altı su rezervi vardır. Alüvyal alanlarda rahatlıkla yeraltı suyu temin edilebilmektedir.

Beypazarı’nda yeraltı suyu beslenim ve boşalımı 3 şekilde olmaktadır;

a)Alüvyon ; yağış ve yüzeysel akıştan beslenir

b)Yağıştan; Havzaya düşen yıllık ortalama yağışa bağlıdır.

c) Yüzeysel akıştan ;Akarsu hızının yüksek olduğu sağanak yağışların görüldüğü , yağışların katı olduğu devrelerde beslenme azalmakta , buna karşılık çisenti , akarsu akış hızının azaldığı ,,kar erimelerinin olduğu devrelerde beslenme artmaktadır. Yeraltı suyunun çeşitli şekillerde ortaya çıktığı , yüzey sularını beslediği durumlarda boşalım gerçekleşmektedir.

Sıcak Su Kaynakları

Beypazarı ‘nın yaklaşık 20 km güneydoğusundaki fay zonundan çıkmakta olup , 11 adet kaynaktan oluşmaktadır. Kaynaklar çevrede mostra veren granitler içerisinden çıkar. Kaynakların sıcaklıkları 42-51,5 °C , debileri 0,1-2,6 l/s arasında değişmektedir. Kaynaklar 85603 Pci/l ile Türkiye ‘de bilinen en yüksek radyoaktiviteye sahip sulardandır.

Yerüstü Suları

En önemli akarsu İnözü Deresidir. Uşakgöl Köyü civarından doğar,güneyde Kirmir Çayı’na dökülür. Doğuda Çatağan Deresi ; batıda Zaviye ,Fındıcak; kuzeyde Başören Köyü yakınında Alan Çayı ‘nı yer alır. Buradaki akarsular , düzensiz rejime sahip olup , kar ve yağmur sularıyla beslenmektedir. Yazın suları iyice kuruyarak yılanvari akarlar. Akarsular yukarı çığırından sürükledikleri malzemeleri yataklarına yayarlar. İnözü deresi boyunca çakıl , kumtaşı , kiltaşı ,yamaç molozu , teras çakılı görülmektedir. İnözü deresinin döküldüğü Kirmir Çayı’nın kaynağı , Işık Dağları olup birçok akarsuyla beslenmektedir. Karakuyu Çayı dışında kalan bütün dereler orta derecede tuzlu ve az sodyumludur. Karakuyu Çayı ,çok tuzlu olup , içerisindeki sülfat oranı %90’a yakındır.

İKLİM

Beypazarı , İç Anadolu Bölgesi ‘nin kuzeybatı kesiminde Yukarı Sakarya Havzası’nda yer almaktadır. İlçe , step iklim tipinin İç Anadolu step kısmına girer. Yıllık yağışın , yarıya yakın kısmı kışın düşer ve yazın kurak devre vardır. Yağış rejimi Akdeniz kıyılarındakine benzemekle birlikte , yıllık miktarın yarı yarıya az olması ile bu iklim tipinden ayrılır .

Kontinenyal bir iklime sahip sahada , en sıcak ay ortalaması 26,4°C ile Temmuz, en soğuk ay ortalaması 1°C ile Ocak ‘tır. Yıllık ortalama sıcaklık 13,1°C dir. Ortalama yüksek sıcaklık 18,3°C , ortalama düşük sıcaklık 7,8°C’ dir. Rastlanılan en yüksek sıcaklık 39,2°C ( 2 Ağustos 1977 ), en düşük sıcaklık –17,7°C ‘dir ( 22 Şubat 1985). İklimi yarı kurak iklim grubuna girer. Yağışlar en fazla kış mevsimindedir . ikinci yağışlı mevsim ilkbahar , yağışın en az olduğu mevsim yazdır. Yazın az da olsa konveksiyonel yağış görülür. Yıllık ortalama 389 mm. yağış alır.

Günlük sıcaklık farkları Ağustos ve Eylülde fazladır. Yıllık ortalama 100 yaz günü ( günlük sıcaklık 25 ° C ‘den fazla ) Mart-Kasım arasında görülür. Mayıstan itibaren yıllık ortalama 38 tropik gün ( günlük en yüksek sıcaklık 30° C ‘den fazla ) görülür.

Hakim rüzgarlar ;N ( yıldız ) , NE ( poyraz ) ve Sakarya Vadisi’ne kanalize olan SW ( lodos ) tur. En hızlı rüzgar SW’den eser. Ortalama donlu günler 19,2 gün ile Ocak ayında en fazladır. Yıllık ortalama nısbi nem en yüksek ( %77) Ocak ve Aralıktadır. Ortalama bulutluluk 6,9 ile Aralık ve Ocak ; ortalama açık gün sayısı 19 ile Ağustos ; ortalama bulutlu gün sayısı 22 ile Mayıs ; ortalama kapalı gün sayısı 14,1 Ocak ayında en fazladır. İç Anadolu ‘da günlük güneşlenme süresi ortalama 7,1 saat olup en fazla Temmuz , en az Aralıkta görülmektedir.